Watertoren Noorderbinnensingel

Groningen

Watertoren Noorderbinnensingel

De watertoren Noord werd in 1907 gebouwd als tweede watertoren in de stad. Na ruim 30 jaar leegstand is de watertoren sinds 2014 weer in gebruik als Bovenkamer van Groningen, waar evenementen plaatsvinden.

  • Noorderbinnensingel 14, Groningen
  • 1907
  • 485963
  • Wist u dat er in het waterreservoir boven in de toren een miljoen liter water past?

Het monument

De watertoren heeft een unieke vormgeving en een unieke constructie die van architectuurhistorische waarde zijn. Dit vanwege het bijzonder belang voor de geschiedenis van de bouwtechniek. Maar ook vanwege de unieke betekenis als waardevol monument van het bedrijf, de techniek en de markante ligging in het stadsbeeld. De gemeente vindt dat de watertoren ook van nationaal belang is als industrieel archeologisch monument.

De geschiedenis

Halverwege de negentiende eeuw haalden bewoners van Groningen hun drinkwater uit zelf geslagen putten, regentonnen of uit het kanaal. De kwaliteit van het drinkwater was ver beneden peil, maar daar maakte niemand zich druk om in die tijd. Tot in 1866 een grote cholera-epidemie uitbrak, waarbij in de stad Groningen 1.051 slachtoffers vielen. Dat was voor de gemeente Groningen een belangrijke aanleiding een waterleidingnet aan te leggen. 
Om de waterdruk in de leidingen sterk genoeg te maken, waren er watertorens nodig. De eerste watertoren van Groningen werd gebouwd in 1880 en stond aan de rand van het Sterrebos van de Verlengde Hereweg. Vanaf 1881 leverde deze toren drinkwater aan inwoners van de stad. Maar de vraag naar drinkwater bleef stijgen en het leidingnet moest worden gebruikt. 
Daarom werd in 1907 een tweede watertoren aan de rand van de oude binnenstad en het Noorderplantsoen gebouwd; de watertoren Noord. Deze toren werd in 1908 in gebruik genomen. Vanuit deze toren kreeg onder meer het Academisch Ziekenhuis het drinkwater. De watertoren Noord is de eerste watertoren in Nederland met een stalen onderbouw constructie. In heel Nederland zijn maar drie watertorens van dit type gebouwd. De toren is meer dan 45 meter hoog en er kan een miljoen liter water in het vat. 
In 1977 stelde het Waterbedrijf Groningen de watertoren Noord buiten gebruik, omdat het niet langer nodig was. Het water dat nog in het vat zat, werd alleen gebruikt als er in de stad een grote brand zou uitbreken en de druk zou wegvallen. In 1988 is de watertoren opgeknapt en zocht de gemeente hard naar een manier waarop de watertoren kon worden gebruikt. In datzelfde jaar is de watertoren als gemeentelijk monument aangewezen. Sinds 1994 is het ook een rijksmonument. 

In 1990 schreef de gemeente Groningen een prijsvraag uit met als titel ‘Wie ziet er toekomst in een toren?’. De prijsvraag had als doel een nieuwe bestemming te vinden voor het gebruik van de toren. Dat leverde veel ideeën op, waarvan de meeste onuitvoerbaar waren vanwege de kosten. Dertig jaar lang zijn er door verschillende partijen pogingen gedaan de toren een nieuwe functie te geven. In 2010 was het zo ver; de financiën waren rond en er was een plan. 

In 2011 startte de verbouwing van de watertoren. Het doel van dit plan was om de toren voor iedereen toegankelijk te maken, waarbij het industriële karakter van de toren zoveel mogelijk intact blijft.  In het waterreservoir is een auditorium gemaakt, samen met een lounge en een expositieruimte met een bar.