Stadsschouwburg Groningen

Groningen

Stadsschouwburg Groningen

De Stadsschouwburg is in 1883 gebouwd als eerste schouwburg van de stad Groningen. Tegenwoordig wordt het gebouw nog steeds als Stadsschouwburg gebruikt.

  • Turfsingel 86, Groningen
  • Gebouwd in 1883
  • In portefeuille sinds 2016
  • Monumentnummer 486489
  • Wist u dat de Stadsschouwburg eigenlijk zou worden gesloopt?

Het monument

De Stadsschouwburg in Groningen is sinds 1994 een Rijksmonument. De Stadsschouwburg wordt als monument gewaardeerd vanwege de uitbundig versierde, eclectische bouwstijl dat typisch is voor de laatste kwart van de negentiende eeuw. Het gebouw is van algemeen belang vanwege zijn grote cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde, maar ook vanwege de kwaliteit van het ontwerp én de grote sociaal-culturele betekenis voor de stad Groningen. 

De geschiedenis

De eerste plannen voor een schouwburg in Groningen stammen uit 1868. De architecten F.W. van Gendt en H.P. Vogel presenteren de tekeningen voor de Stadsschouwburg in het tijdschrift De Opmerker. Het ontwerp voor dit gebouw was gebaseerd op een ontwerp dat de heren eerder maakte voor de schouwburg van Arnhem. 

Het ontwerp van de Stadsschouwburg van Groningen was typisch voor die tijd. Het werd een rijk gedecoreerd theater met balkons en loges en omlijstingen. Om kosten te besparen, werd het theater bijna helemaal traditioneel gebouwd. Er is veel gebruik gemaakt van baksteen en hout, en niet van de meer traditionele materialen als gietijzer, staal en beton. En hoewel er verschillende branden woedden in theaters in Europa, werd ook op de brandwerendheid van materialen flink gezuinigd. Op maandag 8 oktober 1883 werd de Stadsschouwburg feestelijk geopend en in gebruik genomen. 

Doordat er tijdens de bouw van het theater veel is bezuinigd, waren al snel uitbreidingen en verbeteringen nodig. In de periode 1888-1889 zijn er bergingen bijgebouwd, waar later het Kruithuis kwam. In 1891 werd er verwarming en ventilatie aangelegd en in 1905 werden er kantoren bijgebouwd. Door de jaren heen werd ook het interieur opgefrist. Vooral schilderwerk, behang en stoffering. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het theater bezet door de Duitsers. Na de oorlog werd het voorhuis van de schouwburg stapsgewijs gemoderniseerd en uitgebreid. Er komen een nieuwe entree, een kassa en een vide. Er volgden ook nieuwe meubels, kantoren, een nieuw stoelenplan voor de zaal en andere aanpassingen. 

Maar dan wordt het gebouw in de jaren zeventig van de vorige eeuw afgekeurd. In 1976 moet het zelfs de deuren sluiten en staat de Stadsschouwburg op de nominatie voor sloop. Tijdens de sluiting raakt het gebouw flink beschadigd door lekkages. 

Begin jaren ’80 ontwikkelt architectenbureau Duintjer Istha Kramer van Willegen een grootschalig renovatieplan. Het toneelhuis wordt groter en moderner, het interieur gerenoveerd en er worden nieuwe publieksruimten toegevoegd. Maar de renovatie brengt ook restauratie met zich mee. De voorbouw wordt in de oude staat teruggebracht en alle verdwenen ornamenten en details worden hersteld. 

De plafondschilderingen in de theaterzaal zijn onherstelbaar beschadigd. Kunstenaar Irene Verbeek krijgt in 1983 de opdracht nieuwe plafondschilderingen te maken in de zaal en de entreehal. In april van 1984 wordt de Stadsschouwburg weer in gebruik genomen en de officiële heropening was in april van datzelfde jaar. 

In 1994 werd de Stadsschouwburg een Rijksmonument. In 2015 en 2016 was opnieuw een renovatie van het gebouw, waarbij de buitengevel, daken, dakgoten, kozijnen en ornamenten hersteld en opnieuw geschilderd. De theaterzaal is veranderd om het stoelenplan te verbeteren en de theaterstoelen zijn vervangen.