Scheepswerf en dwarshelling

Sappemeer

Scheepswerf en dwarshelling

De dwarshelling, de scheepswerf en alle gebouwen die daarbij horen zijn gebouwd in de periode tussen 1800 en 1921. In de scheepwerf werden schepen gebouwd en gerepareerd. Vandaag de dag gebeurt dat nog steeds, maar doet het ook dienst als museum. Sinds 2001 is het een rijksmonument.

  • Noorderstraat 308, Sappemeer
  • Gebouwd in 1890-1921
  • In beheer sinds 2006
  • Monumentnummers: 515852, 515853
  • Wist u dat de scheepswerf en dwarshelling lang in handen zijn geweest van dezelfde familie waardoor alle oude machines en veel documenten bewaard zijn gebleven?

Het monument

De werkplaats met aangebouwde dienstwoning, schuur en de dwarshelling zijn van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde. Het is een voorbeeld van een werkplaats met dienstwoning en schuur bij een kleine scheepswerf zoals die in de jaren twintig van de twintigste eeuw werden gebouwd die vrij zeldzaam in de provincie Groningen. Daarnaast dient het monument als herinnering aan de scheepsbouw die in dit gebied op grote schaal plaatsvond en is de ligging aan de Noorderstraat beeldbepalend.

De geschiedenis

Rond de 16e eeuw was de scheepvaart in Nederland van levensbelang. De schepen waren nodig voor de handel, maar ook voor personenvervoer en voor het vervoer van veen en turf waarmee men kon stoken. 

Aan de Noorderstraat 308 werden in 1690 al schepen gebouwd, al noemde men het toen de Stadsplaats no. 15. De schepen waren aan het eind van de zeventiende eeuw voornamelijk van hout. Men bouwde en repareerde daar vele honderden schuiten, smakken, pramen, tasken, tjalken, schoeners en bolschepen. 

In omstreeks 1800 werd er op de Stadsplaats no. 15 een schuur gebouwd die er nu nog staat. Naast deze houten schuur werden zo’n 90 jaar, rond 1890, een werkplaats met aangebouwde dienstwoning gebouwd. Naast deze scheepswerf waren er nog acht werven in Sappemeer. 

Bij de scheepswerf werd in 1921 een dwarshelling aangelegd. Dat is een schuine helling die evenwijdig aan het kanaal loopt, waar schepen zijlings op en af kunnen worden getakeld met lieren. 

De werf werd in 1922 overgenomen door de familie Wolthuis. Deze familie heeft vrijwel alle machines uit de jaren ’20 bewaard, evenals documenten en foto’s van de scheepswerf. Sinds 1985 is de scheepswerf af en toe nog in gebruik voor de reparatie en het onderhoud van houten en ijzeren schepen.