Prinsenhof

Groningen

Prinsenhof

Het Prinsenhof is in het begin van de vijftiende eeuw gebouwd. Het was toen eigendom van de Gebroeders des Gemenen Levens, een religieuze groepering. Rond 1594 werd het gebouw gebruikt als verblijfplaats voor de stadhouders en prinsen van Nassau, waaraan het nu zijn naam dankt. Tegenwoordig is het Prinsenhof een hotel-restaurant. 

  • Martinikerkhof 23, Groningen
  • Gebouwd in 1436
  • In portefeuille sinds 2007
  • Monumentnummer 18562
  • Wist u dat het Prinsenhof een van de oudste gebouwen van Groningen is?

De geschiedenis

Het oudste deel van het Prinsenhof dat nog bestaat, is in 1436 gebouwd als fraterkerk. Toen was het gebouw eigendom van de broeders des Gemenen Levens. Deze religieuze stroming binnen de katholieke kerk hield zich vooral bezig met de zorg voor de studerende jeugd en het verbeteren van de leefomstandigheden van de bevolking. 

In 1569 werd het Prinsenhof de woonplek van Johannes Knijff, de eerste bisschop van Groningen en Drenthe. Johannes Knijff stond daarmee aan het bisdom, het gebied dat viel onder de katholieke kerk in Groningen. Terwijl hij hier verbleef, liet hij het gebouw uitbreiden en werden de vleugels gebouwd. Johannes Knijff heeft zijn ambt als bisschop acht jaar kunnen uitoefenen, voordat hij aan de pest overleed. Na zijn overlijden werd Knijff begraven in de grafkelder van de Martinikerk. Zijn grafkelder is in 1968 ontdekt door de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek. 

Acht jaar later, rond 1576, werd het de residentie van stadhouder Rennenberg. Een stadhouder was de edelman die namens de landsheer gezag uitvoerde. Stadhouder Rennenberg, die eigenlijk Joris van Lailang heette, staat in de Nederlandse geschiedenis bekend om het ‘Verraad van Rennenberg’. 

Toen Groningen niet meer in handen was van de Spaanse koning, maar hoorde bij de Republiek, werd het Prinsenhof gebruikt als de verblijfplaats van de stadhouders, de Prinsen van Nassau. Dit was rond 1594. Dit is ook de periode waaraan het gebouw zijn naam dankt. Deze stadhouders maakte overigens weinig gebruik van het Prinsenhof, omdat de voornaamste residentie in Den Haag stond. Rond deze tijd werd ook de Prinsentuin aangelegd.

Een sprong in de tijd naar 1795. Groningen is in handen van de Fransen. Het Prinsenhof wordt ingericht als hospitaal voor Franse militairen. Het gebouw heeft meer dan een eeuw lang plek geboden aan vierhonderd zieken. Nog voordat het hospitaal helemaal verdwenen was, werd het Prinsenhof een kazerne voor de Marechaussee en een bataljoninfanterie. In een ander deel van het gebouw werd van 1906 tot 1912 het laboratorium voor Anorganische Chemie gehuisvest, na een grote brand in het Academiegebouw. 

In 1925 werd het Prinsenhof overgenomen door de gemeente en werd het gebouw veelvuldig ingezet. Zo waren er tentoonstellingen, vergaderingen, oefeningen voor muziekverenigingen. Het gebouw raakte ondertussen steeds meer in verval. Rond 1935 werden onderdelen gerestaureerd, zoals de toegangspoort en de grote tuin. Van 1945 tot 2005 zat de regionale omroep RTV Noord in het Prinsenhof en waren zij de laatste ‘bewoenrs van het gebouw’. Sinds 2005 is het Prinsenhof in gebruik als hotel-restaurant.